Қазақстанның құрғақ аймақтарындағы автомобиль жолдарының жер төсемі топырағының есептік ылғалдылығын анықтау
Кілт сөздер:
жер төсемі, автомобиль жолы, топырақ ылғалдылығы, есептік ылғалдылық, құрғақ климат, тығыздау коэффициенті, топырақтың қатуыАңдатпа
Мақалада Қазақстанның құрғақ климаттық жағдайларында автомобиль жолдарының жер төсемінің жұмыс қабатындағы топырақтың есептік ылғалдылығын анықтау ерекшеліктері қарастырылған. Зерттеу Жамбыл, Оңтүстік Қазақстан және Қызылорда облыстарының автомобиль жолдарында жүргізілген далалық және зертханалық жұмыстар нәтижелеріне негізделген. Жеңіл шаңды саздақ топырақтың жер төсемі жұмыс қабатының әртүрлі ылғалдану түрлеріндегі, сондай-ақ жер төсемі қатпаған және қатқан жағдайлардағы есептік ылғалдылығы анықталды. Жер төсемі қатпаған жағдайда есептік ылғалдылық бірінші ылғалдану түрі үшін 0,185, ал екінші және үшінші түрлер үшін 0,208 құрады. Қалыңдығы 0,20 м жоғарғы қабат қатқан кезде жұмыс қабаты топырағының орташа есептік ылғалдылығы сәйкесінше 0,192; 0,213 және 0,216 мәндеріне дейін артатыны анықталды. Сонымен қатар жол жамылғысы бетінің жерүсті және жерасты сулары деңгейінен қажетті биіктігі бағаланды. Жерүсті сулары ұзақ уақыт сақталған жағдайда үйіндінің биіктігі кемінде 0,95 м болуы қажет екендігі анықталды. Алынған нәтижелер Қазақстанның құрғақ және суармалы аймақтарында жер төсемін жобалау және топырақты тығыздау технологиясын негіздеу кезінде пайдаланылуы мүмкін.
